U wilt uw woning verduurzamen en overweegt spouwmuurisolatie. Logisch: het bespaart energie en verlaagt uw energierekening. Maar wist u dat u eerst een ecologische quickscan moet laten uitvoeren? Sinds een uitspraak van de Raad van State is dit verplicht. In dit artikel leggen we uit waarom, en hoe u dit snel en betaalbaar regelt.
De uitspraak van de Raad van State
In 2023 heeft de Raad van State geoordeeld dat spouwmuurisolatie de leefomgeving van beschermde soorten kan verstoren. Spouwmuren zijn namelijk een veelgebruikte verblijfplaats voor vleermuizen: ze kruipen via kleine openingen de spouw in, waar ze beschutting vinden. Maar ook andere soorten, zoals broedvogels en steenmarters, kunnen gebruik maken van openingen en holtes in en rond de gevel.
Het vullen van spouwmuren met isolatiemateriaal vernietigt deze verblijfplaatsen permanent. Omdat vleermuizen en andere beschermde soorten in Nederland streng beschermd zijn onder de Omgevingswet, is het verplicht om vooraf te onderzoeken of er beschermde soorten aanwezig zijn.
Geldt dit voor alle woningen?
In principe geldt de verplichting voor alle woningen met een spouwmuur, maar het risico verschilt per situatie:
⚠️ Hoog risico
-
- Woningen gebouwd vóór 1980 (grotere spouwruimte)
- Woningen nabij water, parken of bos
- Woningen met zichtbare openingen in de gevel
- Rijtjeswoningen en twee-onder-een-kapwoningen (vleermuizen gebruiken meerdere spouwen als netwerk)
✅ Lager risico
-
- Recente bouw met zeer smalle of volledig afgesloten spouwconstructies
- Gevels zonder toegankelijke openingen
- Intensief verlichte, sterk versteende stedelijke omgevingen
- Woningen waarvan blijkt dat de spouw al eerder volledig is geïsoleerd
💡 Let op: ook bij lager risico is de quickscan wettelijk verplicht. De quickscan bevestigt dan snel dat er geen beschermde soorten aanwezig zijn, en u kunt door met isoleren.
Wat gebeurt er als u isoleert zonder quickscan?
-
- Overtreding Omgevingswet — het verstoren van verblijfplaatsen van beschermde soorten is strafbaar
- Boetes — de Omgevingsdienst kan handhavend optreden
- Isolatie ongedaan maken — in het ergste geval kan worden geëist dat de isolatie wordt verwijderd om de verblijfplaats te herstellen
- Aansprakelijkheid isolatiebedrijf — steeds meer isolatiebedrijven vragen om een quickscan-rapport voordat zij beginnen
Hoe werkt de quickscan bij spouwmuurisolatie?
1. Bureauonderzoek
Controle van bekende verblijfplaatsen van vleermuizen en eventuele andere beschermde soorten in de omgeving via landelijke databanken.
2. Veldbezoek
Inspectie van het pand op invliegopeningen, sporen (uitwerpselen, vetsporen) en geschiktheid van de spouw als verblijfplaats.
3. Rapportage
Conclusie of isolatie kan doorgaan, of dat vervolgonderzoek nodig is. Bij Enclio ontvangt u dit rapport binnen 2 weken.
Wat als er beschermde soorten worden aangetroffen?
Als de quickscan aanwijzingen vindt voor beschermde soorten in of rond de spouw, zijn er twee mogelijke vervolgstappen:
-
- Nader onderzoek beschermde soorten — om vast te stellen welke soort het is en hoe de spouw of gevel wordt gebruikt. Bij vleermuizen kan dit alleen tussen mei en september.
- Ontheffing en mitigatie — als er daadwerkelijk beschermde soorten zijn, moet u een ontheffing aanvragen en alternatieve verblijfplaatsen aanbieden, bijvoorbeeld door het ophangen van vleermuiskasten.
🧬 eDNA-onderzoek als alternatief
Een steeds vaker ingezet alternatief is eDNA-onderzoek. Hierbij worden sporen van vleermuizen, zoals urine, huidschilfers of uitwerpselen, op moleculair niveau gedetecteerd in de spouwmuur. Het voordeel: eDNA-onderzoek is seizoensonafhankelijk en levert sneller resultaten op dan traditioneel vleermuisonderzoek, dat alleen tussen mei en oktober kan plaatsvinden. Bij Enclio bieden wij eDNA-bemonstering aan als onderdeel van onze ecologische onderzoeken.
Dit betekent niet dat isoleren onmogelijk is. Het betekent dat het zorgvuldig moet worden gepland, op het juiste moment van het jaar.
Tip voor isolatiebedrijven
“Bent u een isolatiebedrijf? Adviseer uw klanten proactief een quickscan te laten uitvoeren. Dit beschermt u tegen aansprakelijkheid en voorkomt vertragingen in het werk.”
Enclio werkt graag samen met isolatiebedrijven en kan snel schakelen. Neem contact op om de mogelijkheden te bespreken.
Quickscan aanvragen voor spouwmuurisolatie
Wilt u uw woning isoleren en direct duidelijkheid? Vraag een offerte aan voor een quickscan. U ontvangt direct een prijsindicatie en binnen 2 weken uw rapport.
